Chemo Pills sa Bahay: Gabay sa Ligtas na Paggamit para sa Pamilya

Bakit kailangan ng dagdag na ingat ang cancer pills sa bahay

Ang chemotherapy ay puwedeng nasa anyong pills, capsules o liquid na nilulunok. Dahil sa bahay ito iniinom, ang pasyente at pamilya ang humahawak ng gamot araw-araw. Ayon sa American Cancer Society, ang chemo na iniinom ay kasinlakas ng chemo na ibinibigay sa swero (drip) o sa iniksyon, at puwedeng magdulot ng parehong side effects. Sinasabi rin nito na marami sa mga gamot na ito ay itinuturing na hazardous o mapanganib, kaya kadalasan may kasama itong espesyal na bilin sa paghawak at pagtatago.

Kahit sa bahay umiinom ng pills, hindi ibig sabihin nito na mag-isa na lang ang pasyente. Ayon sa National Cancer Institute, madalas magpatingin sa doktor ang mga pasyenteng naka-chemo, at puwedeng ipagawa ng doktor ang blood tests at scans para makita kung kumusta ang takbo ng treatment. Sinasabi rin ng National Cancer Institute na nakadepende sa tamang pag-inom ang buong benepisyo ng cancer pills, at puwedeng maging mahirap ang tamang pag-inom dahil madalas komplikado ang schedule. Kaya mahalaga ang malinaw na routine sa bahay.

Ligtas na paghawak ng pills

Payo ng Cancer Research UK na bawasan hangga't maaari ang paghawak sa chemotherapy tablets at capsules. Isang simpleng paraan: pindutin palabas ang tablet mula sa pakete diretso sa maliit na tasa na nakalaan lang para dito, saka ito itaktak sa bibig. Kung nahawakan ninyo ang pill, hugasang mabuti ang kamay pagkatapos. Dapat naka-gloves ang sinumang tumutulong sa pasyente sa pag-inom ng pills.

Lunukin nang buo ang tablets at capsules. Huwag durugin, nguyain o buksan maliban kung sinabi ng doktor o pharmacist, halimbawa kapag gumagamit ng feeding tube. Sa ganoong kaso, sundin ang bilin ng pharmacist kung paano ito gagawin nang ligtas. Itanong sa team kung dapat inumin ang gamot kasabay ng pagkain o nang walang laman ang tiyan, at kung may pagkain o inumin na dapat iwasan.

• Ang sinumang buntis, maaaring buntis, o nagpapasuso ay hindi dapat humawak ng tablets o capsules.
• Kung talagang kailangan nilang tumulong, sabi ng Cancer Research UK, dapat silang mag-ingat nang husto, magsuot ng disposable gloves at itaktak ang pills sa medicine cup.
• Palitan agad ang gloves kapag napunit o nadumihan, at maghugas ng kamay.

Pagtatago ng gamot sa bahay

Itanong sa pharmacist o doktor kung paano itatago ang mismong gamot ninyo. Ayon sa Cancer Research UK, may mga gamot na dapat itago sa refrigerator, at ang iba naman ay sa room temperature. Sinasabi ng American Cancer Society na may mga oral chemo na dapat manatili sa orihinal na bote o kahon nito. Payo rin ng Cancer Research UK na huwag itago ang gamot sa banyo, dahil pabago-bago ang temperatura at puwedeng mamasa-masa ang hangin. Mainit at maalinsangan ang maraming bahay sa Pilipinas, kaya itanong sa pharmacist kung saang bahagi ng bahay pinakamainam itong itago.

Itago ang cancer pills kung saan hindi ito maaabot ng mga bata at alagang hayop. Sabi ng Cancer Research UK, pinakamainam ang nakakandadong aparador kung may mga bata sa bahay. Siguraduhin ding hindi pa lampas sa expiry date ang gamot.

Pagsunod sa schedule at pagpaplano ng refill

Ayon sa American Cancer Society, dapat inumin ang oral chemo sa eksaktong dose, sa eksaktong oras, at sa eksaktong tagal ayon sa reseta. Huwag baguhin ang dose o oras maliban kung sinabi ng doktor. Maraming treatment ang naka-cycle: may mga araw ng treatment na sinusundan ng rest days. Halimbawa ng National Cancer Institute: chemo araw-araw sa loob ng isang linggo, tapos tatlong linggong pahinga. Halimbawa lang ito, kaya ipasulat sa team kung aling mga araw ang pill days at alin ang rest days para sa gamot ninyo.

Nakakatulong ang reminders. Mungkahi ng Cancer Research UK na mag-set ng alarm sa phone, relo o orasan, at gumawa ng chart na lalagyan ninyo ng tsek pagkatapos ng bawat dose. Magtanong muna sa pharmacist bago gumamit ng weekly pill box, dahil sabi ng Cancer Research UK, hindi laging angkop ang pill box para sa chemotherapy tablets. Payo ng American Cancer Society na tumawag sa cancer team kapag malapit na ang refill, para handa na sa tamang oras ang susunod na reseta.

Kung sa 2MG Inc. kayo nag-o-order ng refill, puwede ninyong i-upload online ang reseta, at sinusuri ng pharmacist ang bawat reseta. Sa Metro Manila, ang mga order na na-confirm bago mag-3 PM ay naide-deliver sa araw ding iyon. Sa ibang bahagi ng bansa, dalawa hanggang tatlong business days ang courier delivery. Ang mga gamot na kailangang manatiling malamig ay ipinapadala sa cold-chain packaging. Kung hihingi kayo ng tulong sa PCSO, DSWD, Office of the Vice President o Office of the President, itanong sa ahensya kung ano ang kasalukuyan nilang requirements. Accredited provider ang 2MG para sa kanilang guarantee letters at puwede itong mag-issue ng opisyal na price quotation.

• Ibigay ang bawat dose sa mga oras na itinakda ng team. Makakatulong kung isasabay ito sa isang pang-araw-araw na gawi, gaya ng oras ng pagkain.
• Sabihin sa cancer team ang lahat ng iba pang gamot, vitamins at herbal products na iniinom ng pasyente.
• Ilagay ang phone numbers ng cancer team sa lugar na kita ng buong pamilya, kasama ang numerong tatawagan sa gabi o weekend.

Nakaligtaang dose, pagsusuka, at kailan dapat tumawag sa team

Kapag may dose na nakaligtaan, huwag doblehin ang dose sa susunod, at huwag inumin ang pills nang mas matagal kaysa sa plano. Payo ng Cancer Research UK na kontakin ang cancer specialist o chemotherapy nurse para humingi ng payo. Dagdag ng American Cancer Society, dapat malaman ng doktor o nurse ang anumang dose na nakaligtaan o na-late, dahil nakakatulong ito sa team para matantiya kung umeepekto ang treatment.

Kung nagsuka ang pasyente pagkatapos uminom ng dose, sabi ng Cancer Research UK, huwag nang uminom ng panibagong dose. Sa halip, tawagan ang advice line ng team. Bago magsimula ang treatment, itanong sa team kung ano mismo ang gagawin sa bawat sitwasyon sa ibaba.

• May dose na nakaligtaan, na-late, natapon, nawala o naisuka.
• May ibang tao, hindi ang pasyente, na nakainom ng gamot nang hindi sinasadya.
• Nahihirapang lumunok ng pills ang pasyente. May mga gamot na may ibang anyo, kaya magtanong sa team.
• Nagsimula nang lumabas ang side effects, gaya ng pagduduwal (nausea), pagsusuka o pagtatae. Sabi ng American Cancer Society, sabihin agad sa team kapag nangyari ito.
• Hindi kayo sigurado sa isang side effect at hindi ninyo makontak ang doktor. Payo ng American Cancer Society na huwag munang inumin ang chemo hangga't hindi pa ninyo nakakausap ang isa sa care team.
• Lagnat na 38°C pataas (o ang temperaturang sinabi ng inyong team na bantayan), matinding panginginig sa ginaw o iba pang senyales ng impeksyon, o kakaibang pagdurugo o pasa. Maraming cancer pills ang puwedeng magpababa ng blood count, kaya tawagan agad ang cancer team, kahit gabi. Kung hindi sila makontak, pumunta sa pinakamalapit na emergency room at sabihing nagki-chemotherapy ang pasyente.
• May senyales ng malubhang allergic reaction, gaya ng hirap sa paghinga, pantal (hives) o pagkahilo. Tumawag sa 911, ang national emergency hotline, o pumunta sa pinakamalapit na emergency room, saka ipaalam sa cancer team.

Ibang gamot, supplements at pagkain

May mga gamot, vitamins, herbal products at pagkain na puwedeng magbago sa epekto ng cancer pills. Dalawang halimbawa ang ibinigay ng Cancer Research UK. Ang herbal remedy na St John's Wort ay puwedeng makaapekto sa kung paano pinoproseso (break down) ng katawan ang mga gamot, at ang grapefruit at grapefruit juice ay puwedeng makasagabal sa ilang gamot.

Kumonsulta muna sa cancer team bago magsimula ng anumang bago, kabilang ang mga gamot na nabibili nang walang reseta, vitamins, herbal tea at supplements. Sabihin sa bawat doktor, dentista o pharmacist na pinupuntahan ng pasyente na umiinom siya ng oral chemotherapy.

Banyo, labahin at pagtatapon ng natirang pills

Puwedeng may bakas ng gamot sa ihi, dumi, suka at dugo habang nasa treatment at sa loob ng ilang panahon pagkatapos nito. Ayon sa American Cancer Society, karaniwang inaabot ng hindi bababa sa 48 oras bago mailabas ng katawan ang karamihan ng chemo. Sabi naman ng Cancer Research UK, puwedeng may matirang bakas hanggang ilang araw pagkatapos ng huling dose, depende sa gamot. Itanong sa team kung gaano katagal ninyo kailangang sundin ang mga pag-iingat na ito.

Ito ang payo ng Cancer Research UK: ibaba ang takip ng inidoro at i-flush nang dalawang beses, maghugas ng kamay gamit ang sabon at tubig pagkatapos gumamit ng banyo, at mag-gloves kapag naglilinis ng inidoro o nagpupunas ng body fluids. Labhan nang hiwalay ang nadumihang damit at bedsheet sa pinakamainit at pinakamahabang cycle, at dalawang beses itong labhan. Puwede pa ring makasama ng pasyente ang miyembro ng pamilya na buntis o nagpapasuso, pero hindi siya dapat maglinis ng body fluids o humawak ng nadumihang labahin.

Huwag kailanman itapon ang cancer pills sa basurahan ng bahay o i-flush sa inidoro. Sabi rin ng American Cancer Society, huwag kailanman ibigay ang inyong gamot sa ibang tao. Payo ng Cancer Research UK na ibalik ang hindi nagamit o bahagyang nagamit na tablets sa pharmacist ng ospital kung saan ninyo ito nakuha. Itanong sa cancer team o hospital pharmacy kung saan ito puwedeng ibalik sa inyong lugar.